Co się zmieniło 5 marca 2026 r.

Ustawa z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 203) weszła w życie 5 marca 2026 r. Przeniosła zasady ochrony czasowej do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony (art. 106-110f). Większość przepisów specustawy z 2022 r. uchylono.

Pobyt beneficjenta ochrony czasowej, który przybył legalnie w okresie wskazanym w decyzji Rady UE i w celu korzystania z ochrony, jest legalny od dnia wjazdu do dnia, w którym ta decyzja zachowuje moc (art. 106 ust. 1). Legalny jest też pobyt dziecka urodzonego w Polsce, którego rodzicem jest beneficjent ochrony (art. 106 ust. 2). Rada UE przedłużyła ochronę czasową dla obywateli Ukrainy do 4 marca 2027 r.

Osoby, które miały już numer PESEL ze statusem UKR, od 5 marca 2026 r. mają pobyt legalny na podstawie art. 106 (art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z 23 stycznia 2026 r.).

PESEL ze statusem UKR

Beneficjentowi ochrony czasowej nadaje się numer PESEL ze statusem UKR na wniosek złożony w dowolnym urzędzie gminy. Wniosek składa się w ciągu 30 dni od przekroczenia granicy. Bez wniosku w tym terminie ochrona czasowa wygasa (art. 110a ust. 1-2 i art. 109b ust. 1 pkt 1).

Potwierdzenie tożsamości

  • Jeśli PESEL nadano na podstawie oświadczenia, trzeba było potwierdzić tożsamość w urzędzie gminy na podstawie ważnego dokumentu podróży do 31 sierpnia 2026 r. Od 1 września 2026 r. status UKR zmieniono takim osobom na status NUE i utraciły one uprawnienie z art. 106 ust. 1 (art. 25).
  • Jeśli PESEL nadano na podstawie Karty Polaka, innego dokumentu ze zdjęciem albo dokumentu potwierdzającego urodzenie, tożsamość potwierdzasz w ciągu 60 dni od daty wydania dokumentu podróży (art. 26 ust. 1).

Dokument w aplikacji mObywatel

Minister właściwy do spraw informatyzacji może udostępnić w aplikacji mObywatel dokument elektroniczny z aktualnymi danymi z rejestru PESEL. Taki dokument wraz z dokumentem podróży uprawnia do wielokrotnego przekraczania granicy bez wizy. Zostaje unieważniony, gdy zmieni się status UKR (art. 110d ust. 1, 9 i 10).

Zaświadczenia wydane wcześniej

Zaświadczenie wydane przed 5 marca 2026 r. zachowuje ważność do 4 marca 2027 r., chyba że nadano Ci PESEL ze statusem UKR albo zaświadczenie unieważniono (art. 20 ust. 1).

Kogo ochrona nie obejmuje

Art. 106 nie stosuje się m.in. do osób, które mają zezwolenie na pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego UE albo pobyt czasowy, status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, złożyły w Polsce wniosek o ochronę międzynarodową, uzyskały ochronę czasową w innym państwie UE albo mają obywatelstwo państwa UE (art. 109a).

Praca w czasie ochrony: praca obywatela Ukrainy. Wygaśnięcie ochrony: utrata statusu UKR. Karta pobytu: karta CUKR. Pomoc z PESEL i Profilem Zaufanym: Start w Polsce.