Legalny pobyt to nie prawo do pracy

Jeśli złożyłeś wniosek o zezwolenie na pobyt w terminie i bez braków formalnych, Twój pobyt jest legalny do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach). Zobacz: legalny pobyt po złożeniu wniosku. Prawo do pracy w tym czasie zależy jednak od tego, na jakiej podstawie pracowałeś przed złożeniem wniosku. Określa to ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom (dalej: ustawa o powierzaniu pracy).

Kontynuacja tej samej pracy

Masz zezwolenie na pracę albo zezwolenie na pobyt czasowy obejmujące pracę i składasz wniosek o kolejne zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, aby kontynuować tę pracę? Wtedy możesz dalej pracować na warunkach z dotychczasowego zezwolenia. Praca jest legalna od dnia, w którym upłynęła ważność dotychczasowego zezwolenia, do dnia, w którym decyzja w sprawie nowego stanie się ostateczna (art. 21 ust. 1 i 3 ustawy o powierzaniu pracy). Ta zasada dotyczy też m.in. wniosku o Niebieską Kartę UE i o pobyt rezydenta długoterminowego UE (art. 21 ust. 3).

Warunki:

  • wniosek złożyłeś w czasie ważności dotychczasowego zezwolenia,
  • wniosek nie ma braków formalnych albo usunąłeś je w terminie,
  • pracujesz na warunkach z dotychczasowego zezwolenia.

Okresy zawieszenia postępowania na Twój wniosek nie liczą się do okresu legalnej pracy (art. 21 ust. 1).

Zezwolenie na pracę albo oświadczenie

Jeśli masz zezwolenie na pracę albo oświadczenie o powierzeniu pracy wpisane do ewidencji, możesz pracować zgodnie z nim w czasie legalnego pobytu po złożeniu wniosku. Warunek: bezpośrednio przed złożeniem wniosku miałeś prawo do pracy w Polsce (art. 3 ust. 3 pkt 2 ustawy o powierzaniu pracy). Oświadczenie może dotyczyć tylko obywateli państw wskazanych w rozporządzeniu (art. 3 ust. 8 pkt 1).

Swobodny dostęp do rynku pracy

Bez zezwolenia na pracę możesz pracować w czasie oczekiwania, jeśli bezpośrednio przed złożeniem wniosku miałeś swobodny dostęp do rynku pracy na podstawie określonych zezwoleń na pobyt czasowy, np. na studia, w celu połączenia się z rodziną albo jako małżonek obywatela polskiego (art. 3 ust. 1 pkt 14-18 ustawy o powierzaniu pracy).

Kiedy nie możesz pracować

  • Nie miałeś prawa do pracy przed wnioskiem. Samo złożenie wniosku go nie daje. W niektórych sytuacjach zezwolenie na pracę nie jest wymagane, np. dla posiadacza ważnej Karty Polaka albo absolwenta polskiej uczelni - ale tylko przy podstawach pobytu wskazanych w art. 3 ust. 5 ustawy o powierzaniu pracy.
  • Chcesz pracować u nowego pracodawcy. Kontynuacja dotyczy tej samej pracy. Nowa praca wymaga osobnej podstawy, np. zezwolenia na pracę dla nowego pracodawcy. Zobacz: zmiana pracodawcy.
  • Pobyt przestał być legalny. Ochrona nie działa, gdy wniosek złożono po terminie albo nie usunięto braków formalnych w terminie. Nie działa też, gdy postępowanie zawieszono na Twój wniosek (art. 108 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach).

Skutki nielegalnej pracy

Za nielegalne wykonywanie pracy grozi grzywna nie niższa niż 1 000 zł (art. 84 ust. 2 ustawy o powierzaniu pracy). Cudzoziemcowi, który pracuje bez wymaganego zezwolenia na pracę albo oświadczenia, wydaje się decyzję o zobowiązaniu do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach).

Pracodawcy możesz pokazać zaświadczenie o złożeniu wniosku - zobacz UPO i zaświadczenie. Samo zaświadczenie potwierdza jednak legalny pobyt, a nie prawo do pracy. O pracy decyduje podstawa opisana wyżej.