Pobyt i prawo do pracy to dwie sprawy
Pobyt cudzoziemca i jego prawo do pracy mają osobne podstawy i osobne daty ważności. Praca cudzoziemca, którego podstawa pobytu nie uprawnia do pracy albo który nie ma wymaganego zezwolenia lub oświadczenia, jest nielegalna (art. 2 pkt 3 ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom, dalej: ustawa o powierzaniu pracy). Pilnuj więc obu dat.
Kończy się karta pobytu lub wiza
O nowe zezwolenie na pobyt wnioskuje sam cudzoziemiec - karty pobytu czasowego się nie przedłuża. Zobacz: przedłużenie karty pobytu. Jeśli złoży wniosek w terminie i bez braków formalnych, jego pobyt jest legalny do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach). Od 27 kwietnia 2026 r. potwierdza to zaświadczenie wojewody (art. 108 ust. 1 pkt 1). Ochrona nie działa, gdy postępowanie zawieszono na wniosek cudzoziemca (art. 108 ust. 2).
Wniosek o przedłużenie wizy cudzoziemiec składa najpóźniej w dniu upływu legalnego pobytu. Po terminie wojewoda odmawia wszczęcia postępowania (art. 85 ust. 1 i art. 86). Wniosek złożony w terminie daje legalny pobyt do ostatecznej decyzji (art. 87 ust. 1 pkt 2).
Kończy się zezwolenie na pracę
Jako pracodawca złóż wniosek o kolejne zezwolenie w okresie ważności obecnego, jeśli cudzoziemiec ma pracować na tym samym stanowisku lub w tym samym rodzaju pracy. Gdy wniosek nie ma braków formalnych albo uzupełnisz je w terminie, praca na dotychczasowych warunkach jest legalna od końca ważności zezwolenia do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Okresów zawieszenia postępowania na wniosek strony nie wlicza się (art. 21 ust. 1). Przy awarii systemu wniosek składasz najpóźniej pierwszego dnia roboczego po jej usunięciu (art. 21 ust. 2).
Ta sama zasada obejmuje cudzoziemca, który składa wniosek o kolejne zezwolenie na pobyt czasowy, aby kontynuować pracę (art. 21 ust. 3). Zobacz: praca w trakcie oczekiwania.
Kończy się oświadczenie
Okres pracy w oświadczeniu nie może być dłuższy niż 24 miesiące (art. 61 ust. 1 pkt 5), więc potem potrzebujesz nowej podstawy. Jeśli zatrudniasz cudzoziemca na umowie o pracę co najmniej 3 miesiące, możesz przed końcem pracy z oświadczenia złożyć wniosek o zezwolenie na tym samym stanowisku. Praca jest wtedy legalna do wydania zezwolenia albo doręczenia odmowy (art. 71 ust. 1).
Co grozi, gdy podstawa wygasła
Dalsze powierzanie pracy bez ważnej podstawy to nielegalne powierzenie pracy (art. 2 pkt 2). Obowiązek świadczenia pracy wygasa na czas, w którym cudzoziemiec nie spełnia warunków z art. 3 (art. 25 ust. 1). Wyjątek od kary za brak ważnej wizy lub dokumentu pobytowego (art. 85) opisuje poradnik jak sprawdzić legalność. Więcej o skutkach: kary.
Zezwolenie na pracę wygasa z mocy prawa też wtedy, gdy cudzoziemiec dostanie zezwolenie na pobyt stały albo rezydenta UE (art. 24 pkt 1). Jeśli cudzoziemiec zakończył pracę wcześniej niż 2 miesiące przed końcem ważności zezwolenia, powiadom o tym organ w 7 dni (art. 19 pkt 3, art. 20 ust. 1).