Co to jest nielegalne powierzenie pracy

Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom (dalej: ustawa o powierzaniu pracy) uznaje za nielegalne powierzenie pracy cudzoziemcowi, który (art. 2 pkt 2):

  • przebywa w Polsce nielegalnie albo jego podstawa pobytu nie uprawnia do pracy,
  • nie ma wymaganego zezwolenia na pracę lub oświadczenia wpisanego do ewidencji,
  • pracuje na innych warunkach lub stanowisku niż w zezwoleniu, oświadczeniu albo zezwoleniu na pobyt i pracę,
  • pracuje bez umowy zawartej na piśmie.

Grzywny z ustawy o powierzaniu pracy

  • od 3 000 zł do 50 000 zł za nielegalne powierzenie pracy, nie mniej niż 3 000 zł za każdego cudzoziemca (art. 84 ust. 1 i 13),
  • od 6 000 zł do 50 000 zł m.in. za doprowadzenie cudzoziemca lub innej osoby do nielegalnej pracy albo zatrudnienia przez wprowadzenie w błąd lub wyzyskanie błędu oraz za żądanie od cudzoziemca korzyści majątkowej za starania o zezwolenie. Nie mniej niż 6 000 zł za każdego cudzoziemca (art. 84 ust. 3-5 i 14),
  • od 1 000 zł do 3 000 zł za brak wersji umowy zrozumiałej dla cudzoziemca, nieprzekazanie umowy organowi albo niezłożenie powiadomienia o pracy cudzoziemca z ochroną czasową (art. 84 ust. 6),
  • nie mniej niż 500 zł za niezłożenie powiadomień z art. 18 ust. 2 i art. 19 (art. 84 ust. 7),
  • od 500 zł do 5 000 zł za niezłożenie powiadomienia o podjęciu albo niepodjęciu pracy przy oświadczeniu (art. 84 ust. 10),
  • nie mniej niż 6 000 zł za powierzenie pracy cudzoziemcowi skierowanemu przez podmiot, który nie jest agencją zatrudnienia (art. 84 ust. 11).

Orzekanie o tych wykroczeniach następuje w trybie postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 86 ust. 3). Cudzoziemiec, który pracuje nielegalnie, podlega grzywnie nie niższej niż 1 000 zł (art. 84 ust. 2). Od kary za powierzenie pracy cudzoziemcowi bez ważnej wizy lub dokumentu pobytowego zwalnia art. 85 - zobacz jak sprawdzić legalność.

Przestępstwa i zaległe wynagrodzenie

Ustawa o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom przewiduje dla powierzających pracę cudzoziemcom bez ważnego dokumentu pobytowego (art. 9-12):

  • grzywnę albo ograniczenie wolności za powierzenie pracy wielu takim cudzoziemcom jednocześnie, małoletniemu albo uporczywe powierzanie pracy w działalności gospodarczej,
  • karę pozbawienia wolności do lat 3 za powierzenie pracy w warunkach szczególnego wykorzystania,
  • możliwy zakaz dostępu do środków publicznych na okres od roku do 5 lat, orzekany przez sąd po skazaniu (art. 12).

Cudzoziemiec bez ważnego dokumentu pobytowego ma roszczenie o zaległe wynagrodzenie. Przy umowie o pracę domniemywa się zatrudnienie przez 3 miesiące, a przy innej umowie wynagrodzenie w wysokości trzykrotnego minimalnego wynagrodzenia (art. 4 tej ustawy). Powierzający pracę pokrywa też koszty przesłania należności za granicę (art. 5 tej ustawy).

Skutki dla kolejnych wniosków

Prawomocne ukaranie za wykroczenia z art. 84 ust. 3-5 albo ponowne ukaranie w ciągu 2 lat za wykroczenie z art. 84 ust. 1 skutkuje odmową zezwolenia na pracę (art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. c i d). Odmawia się też zezwolenia na pobyt i pracę cudzoziemcowi, którego pracodawca został tak ukarany (art. 117 pkt 1 lit. a i b ustawy o cudzoziemcach). Brak pisemnego potwierdzenia umowy o pracę przed dopuszczeniem do pracy to wykroczenie zagrożone grzywną od 2 000 zł do 60 000 zł (art. 281 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy). Zobacz też: kontrola PIP i Straży Granicznej.